Bezig met laden...

Vias zet subsidies in voor commerciële activiteiten | Dutch Mobility Innovations | DMI

home "»" Community's "»" Dutch Mobility Innovations "»" artikelen "»" Vias zet subsidies in voor commerciële activiteiten
Dutch Mobility Innovations

Verlaat Community:

Weet je zeker dat je je lidmaatschap wilt verwijderen van

Word lid van deze Community:

Lid worden van deze community?

Navigatie-item bewerken

Vereist De naam die in de navigatie van de Community verschijnt.
Vereist
Vereist
Vereist De url kan verwijzen naar een interne of externe webpagina.
 
Login als je wilt volgen, delen of deelnemen in deze Community.
Nog geen lid?Registreer je Nu
Vias zet subsidies in voor commerciële activiteiten

Vias zet subsidies in voor commerciële activiteiten

 /5
0 (0stemmen)

De overheid besteedt het belangrijkste onderzoek rond verkeersveiligheid uit aan een privébedrijf – Vias – dat grotendeels in handen is van een autovereniging. Uit onderzoek van De Standaard blijkt dat Vias de kosten daarvoor opblaast en subsidies inzet voor commerciële activiteiten.


Rhonald Blommestijn

Geen week gaat voorbij zonder dat de naam Vias opduikt in de Bel­gische pers. In een land met bijna tien verkeersdoden per week is de onderneming een centrale speler rond verkeersveiligheid. De opvolger van het Belgisch Instituut voor Verkeersveiligheid (BIVV) is baas van de bobcampagnes tegen dronken rijden, geeft cursussen aan verkeersovertreders en publiceert het ene onderzoek na het andere.

Sinds 2016 is Vias Institute, ­zoals het bedrijf officieel heet, een vennootschap met twee aandeelhouders: ceo Karin Genoe en de Royal Automobile Club of Belgium (RACB). Die autovereniging richtte in 2018 mee de vzw Freesponsible op, een vereniging die volgens haar missieverklaring opkomt voor ‘de automobilist die in het verdomhoekje wordt geduwd’.

Voor de bekendheid en de profilering van Vias is het Kenniscentrum een cruciale afdeling. Daar werken 42 mensen, een derde van het totaal. De mobiliteitsexperts produceren een stroom aan publicaties, waardoor Vias zich positioneert als de referentie in onderzoeken rond verkeersveiligheid. Of het nu gaat om het rijbewijs met punten, ongevallencijfers of rijhulpsystemen in auto’s: bij Vias verschenen er de voorbije maanden een diepte-analyse, een statistisch rapport of (kortere) briefing over.

Audit

Het meeste werk van het Kenniscentrum wordt betaald met belastinggeld. Jaarlijks stort de FOD ­Mobiliteit minstens 5 miljoen euro aan Vias, een bedrag waar het ­bedrijf en de overheid ieder jaar opnieuw over onderhandelen. In ruil voor dat geld moet Vias een vast­gelegd aantal wetenschappelijke onderzoeken en andere publicaties produceren. Vorig jaar bedroeg de subsidie bijna 5,8 miljoen euro.

Het kabinet-Gilkinet zegt dat de audit bij Vias is opgestart omdat het bedrijf onvolledige informatie geeft over de precieze kostenposten van onderzoeken die zijn afgesproken in de beheers­overeenkomsten

Uit onderzoek van De Standaard blijkt dat Vias de kosten van de studies voor de federale overheid fors overdrijft. Het bedrijf blaast het aantal onderzoeksuren met een derde op, toont een spreadsheet die we konden inkijken. De overdrijving varieert project per project, maar als een onderzoeker bijvoorbeeld honderd uur met een ­gesubsidieerd project bezig was, dan gaf Vias gemiddeld 130 uur aan bij de overheid. Voor het project ‘cyberveiligheid van voertuigen’ bracht het bedrijf zo 752 uren onderzoek in, terwijl er maar 574 werden gepresteerd. Bij een studie met de naam ‘Conflicten tussen weggebruikers op voetpaden’ werd het aantal uren van 174 opgevoerd naar 275.

Er loopt momenteel een audit naar de manier waarop Vias zijn subsidies besteedt (DS 20/8). Het kantoor dat de audit uitvoert, is volgens onze informatie ook in het bezit van de gegevens die aantonen hoe er een derde te veel wordt aangerekend. Er wordt ook onderzocht of Vias voor studies die de Belgische staat betaalt een uur­tarief hanteert dat merkelijk hoger ligt dan bij soortgelijk onderzoekswerk. De FOD Mobiliteit betaalt volgens onze informatie 100 euro per uur, voor anderen ligt het ­gemiddeld rond de 65 euro per uur.


Afbeelding met tekst, klok

Automatisch gegenereerde beschrijvingRhonald Blommestijn

Die hogere prijzen en overdreven onderzoeksuren creëren een aanzienlijke marge voor Vias. Volgens onze informatie zou het instituut vorig jaar minstens anderhalf miljoen te veel hebben aangerekend bij de FOD Mobiliteit. Het geld dat daardoor vrijkwam, zet ­Vias volgens meerdere bronnen in om andere afdelingen te financieren. Behalve het werk in opdracht van de overheid wil Vias zich namelijk ook opstellen als een kennis­centrum rond maatschappelijke veiligheid en algemene mobiliteit. Het doet dat onder meer via consultancy-opdrachten. Onder­zoekers die Vias financiert met overheidsgeld, worden bijvoorbeeld ingeschakeld om trainingen en presentaties te ontwikkelen die het bedrijf kan aanbieden aan ­andere bedrijven en organisaties.

‘Lasterlijke informatie’

Vias ontkent dat het de overheid te veel aanrekent voor de onderzoeken rond verkeersveiligheid. ‘Deze aannames zijn eenvoudigweg ­onjuist en gebaseerd op lasterlijke informatie uit niet-objectieve bronnen’, schrijft Vias in een reactie op een reeks vragen. ‘De subsidies die wij ontvangen, worden volgens de afgesloten overeenkomsten en conventies aangewend. Een speciaal comité met vertegenwoordigers van de overheid volgt alles nauwgezet op. Daarenboven worden wij gecontroleerd door een bedrijfsrevisor, de Inspectie van ­Financiën en de FOD Mobiliteit. Alle aangerekende kosten, tarieven en tijdsbesteding worden transparant geregistreerd.’

De lopende audit geeft aan dat de overheid toch niet helemaal ­gerust is op wat Vias doet met dat belastinggeld. ‘Behalve de opdrachten voor de overheid ontwikkelt Vias ook commerciële activiteiten, bijvoorbeeld met rijscholen’, zegt federaal minister van Mobiliteit Georges Gilkinet (Ecolo), op wiens vraag de audit werd opgestart. ‘Het doel hiervan is een boekhoudkundig en inhoudelijk onderscheid te kunnen maken tussen deze activiteiten. De audit wordt uitgevoerd in een transparante dialoog met Vias en de FOD Mobiliteit. Dit is een eenvoudige maatstaf voor goed bestuur, en goed en efficiënt gebruik van overheidsgeld.’

Tegenover De Standaard bevestigt het kabinet-Gilkinet dat de ­audit bij Vias is opgestart, omdat het bedrijf onvolledige informatie geeft over de precieze kostenposten van onderzoeken die zijn af­gesproken in de beheersovereenkomsten. Het comité dat de uit­gaven moet controleren, krijgt die informatie ook laat. ‘We moeten de procedures verbeteren’, vindt het kabinet.

Op de hoge kosten voor de ­onderzoeken gaat het kabinet niet in. ‘Bij gebrek aan een goede rapportage is dat moeilijk te bepalen. Net daarom hebben wij deze audit besteld.’

Lobbyen

Zeven bronnen die vertrouwd zijn met de werking van Vias bevestigen dat het bedrijf gesubsidieerd personeel inschakelt voor opdrachten die niets met de overheid hadden te maken.

‘Dat gebeurde bij het kenniscentrum, maar ook bij Driver ­Improvement (waar verkeersovertreders cursussen krijgen, red.) en zeker ook bij het departement marketing en communicatie’, zegt een van hen. ‘Tijdens hun werktijd, die werd gefinancierd door de overheid, ging personeel onder andere lobbyen bij bedrijven om consultancy-opdrachten binnen te ­halen.’

Geen enkele bron wil met naam en toenaam getuigen, omdat Vias hard optreedt tegen wie info vrijgeeft over de organisatie. Dat heeft het verleden al bewezen. In 2016 raakte bekend dat het Brusselse ­gerecht voor een onderzoek naar mogelijke belangenvermenging was binnengevallen bij het instituut, dat toen nog BIVV heette. De directeur communicatie was ook eigenaar van het bureau dat de bobcampagnes verzorgde. Toen het nieuws over het onderzoek naar buiten kwam, startte Vias ­intern een zoektocht naar wie met de pers had gepraat. Het bedrijf legde die mensen via gerechtelijke procedures het zwijgen op.

Het onderzoek naar mogelijke belangenvermenging eindigde in een verruimde minnelijke schikking, waarbij een verdachte een proces afkoopt door aan het parket een bedrag te betalen. Het parket van Brussel geeft geen details over de zaak. Vias doet dat evenmin, maar benadrukt dat het zelf nooit voorwerp heeft uitgemaakt van het onderzoek. ‘Zelf zijn wij dus ook nooit een schikking aangegaan. Wij zijn verplicht de vertrouwelijkheid van bepaalde documenten en de privacy te respecteren’, zegt ­Vias. ‘Het ging over een uitermate complex juridisch-technisch ­geschil uit een ver verleden.’ Door de schikking blijft de inhoud van het onderzoek volledig geheim.

Personeelsverloop

Het verschil tussen de aangerekende en werkelijk uitgevoerde onderzoeksprestaties maakt de overheidsresearch binnen Vias ineffi­ciënt. Er is druk om zo weinig mogelijk tijd te spenderen aan overheidsprojecten.

‘Alles moest winst opleveren en iedereen moest commercieel denken. Ook daarom gingen mensen weg’ - Gewezen Vias-werknemer

‘Ik heb heel vaak een project ­alleen uitgevoerd terwijl er meerdere mensen waren begroot’, zegt een ex-onderzoeker. Het gevolg was dat studies na de afgesproken timing werden opgeleverd of niet voldeden aan de verwachtingen van de FOD. De kritiek kwam uiteindelijk terecht bij wie het werk had uitgevoerd, waardoor de druk op hen hoog was. ‘In het begin voel je je erkend door de taken die je krijgt toebedeeld, maar na een tijdje besef je dat de verwachtingen ­helemaal uit balans zijn met wat er mogelijk is. De doelstellingen stonden op los zand. Op familiefeestjes zat ik dikwijls aan de computer, te werken. Veel begrip voor rust tijdens weekends of vakanties was er niet. Er heerste een toxische sfeer.’

Die werkdruk en werk­omstandig­heden leidden tot een groot personeelsverloop. ‘Alles moest winst opleveren en iedereen moest commercieel denken. Ook daarom gingen mensen weg’, zegt een andere gewezen werknemer. De lege plekken die de vertrekkers achter­lieten, werden niet meteen ingevuld. Nieuwe mensen hebben de stiel pas na een tijd onder de knie, wat de druk op wie er bleef ­alleen maar verhoogde.

Gevraagd om een reactie wijt ­Vias het vertrek van werknemers aan ‘diverse redenen’. ‘Dat kan zijn wegens een verhuizing, reorganisatie van bepaalde diensten, enzovoort. Soms gaat het om ondermaatse prestaties, professionele fouten of onaanvaardbaar gedrag, wat helaas niet ongewoon is in een organisatie met meer dan honderd werknemers. De werksfeer “toxisch” noemen is pertinent ­onjuist.’

Alcoholslot

De nadruk die Vias legt op het commerciële, liet zich ook voelen in de manier waarop het bedrijf communiceerde over zijn studies. Om zo veel mogelijk aandacht te wekken, wordt de regie strak gevoerd. ­Mediagenieke aspecten krijgen voorrang op nieuwe wetenschappelijke inzichten, of die worden zelfs verzwegen.

Een treffend voorbeeld is de communicatie over het alcoholslot, in februari 2018. Met zo’n slot moet een bestuurder eerst blazen voor hij zijn auto kan starten, om na te gaan of hij niet te veel heeft ­gedronken. Vias heeft een omkaderingsprogramma voor bestuurders die tot een alcoholslot zijn veroordeeld. De deelname aan zo’n programma van Vias kost 1.100 euro voor het eerste jaar, daarna is dat 250 euro per jaar. (De sloten zelf worden door een andere firma ­geïnstalleerd.)

‘Het percentage recidivisten bij mensen die een alcoholslot opgelegd krijgen, ligt ten minste 75 procent lager dan bij een groep die een traditionele straf krijgt’, meldde Vias over dat slot. Het baseerde zich daarvoor op een wetenschappelijke analyse, uitgevoerd door het Kenniscentrum, van de academische studies rond het alcoholslot. Wat in de publieke communicatie niet werd verteld, was dat de effecten van het alcoholslot nagenoeg verdwijnen als het weer uit de auto wordt gehaald. Dan ligt het ­risico op recidive nog maar 7 procent lager.

Het alcoholslot is maar een van de vele aspecten van verkeersveiligheid waarbij Vias een grote vinger in de pap heeft. Het bedrijf is betrokken bij de voorbereiding van wetgeving, de besluitvorming, de uitvoering van de maatregel en de evaluatie ervan.

Rijscholen

Door dat onderzoekswerk voor de overheid en de geldstroom die ermee gepaard gaat, is Vias Institute uit kunnen groeien tot een sterk merk. Dat straalt af op zuster­onderneming Vias Academy. Die is uitgesproken commercieel: je kunt er terecht voor allerlei mobiliteitsopleidingen, van een initiatie voor elektrisch fietsen over een rijbewijs B halen tot slipcursussen.

Op haar website verwijst de ­Academy ook naar de Leuvense Rijschool Mercator en de Merksemse Rijschool, twee bedrijven die Karin Genoe en de RACB besturen. ­Bovendien leiden de korte autotrainingen van Vias Academy (zoals de slipcursus) naar de ‘Peugeot Driving Academy’. Dat is een ­bedrijf van de RACB, de autovereniging die de hoofdaandeelhouder is van het Vias Institute.

Het Vias Institute heeft met andere woorden een nagenoeg gelijknamig zusterbedrijf waarlangs het cursussen aanbiedt van de autovereniging. Zelf ziet Vias daar geen probleem in. ‘Het is niet omdat een vennootschap aandeelhouder is van een andere vennootschap dat dit zou leiden tot “belangenvermenging”’, vindt het bedrijf.

Verantwoording

Voor dit artikel had De Standaard de voorbije weken contact met acht personen die de werking van ‘Vias Institute’ kennen. Allen getuigden ze over de moeilijke werkomstandigheden in het bedrijf, zeven van hen vertelden hoe Vias gesubsidieerd personeel inzet voor werk dat niet ­gelinkt is aan opdrachten van de Belgische overheid. We keken ook data in over de financiering van Vias. Daarnaast deden we onder meer een beroep op ­bedrijfsgegevens uit het Staatsblad en de Kruispuntbank van Ondernemingen en bevroegen we bronnen zoals het Brussels parket, de FOD Mobiliteit, het ­kabinet-Gilkinet en Vias zelf.

Bron: De Standaard

Opmerkingen (er zijn nog geen reacties)