Bezig met laden...

Opinie: Vergeet de dure wensen van de Randstad, investeer snel weer in de buitengewesten | Dutch Mobility Innovations | DMI

home "»" Community's "»" Dutch Mobility Innovations "»" blogs "»" Editor dmi "»" Opinie: Vergeet de dure wensen van de Randstad, investeer snel weer in de buitengewesten
Dutch Mobility Innovations

Verlaat Community:

Weet je zeker dat je je lidmaatschap wilt verwijderen van

Word lid van deze Community:

Lid worden van deze community?

Navigatie-item bewerken

Vereist De naam die in de navigatie van de Community verschijnt.
Vereist
Vereist
Vereist De url kan verwijzen naar een interne of externe webpagina.
 
Login als je wilt volgen, delen of deelnemen in deze Community.
Nog geen lid?Registreer je Nu
Opinie: Vergeet de dure wensen van de Randstad, investeer snel weer in de buitengewesten

Opinie: Vergeet de dure wensen van de Randstad, investeer snel weer in de buitengewesten

 /5
0 (0stemmen)

Alle ballen op Amsterdam moet niet weer het beleid worden van een nieuw kabinet. De regio’s buiten het westen verpauperen en lopen leeg. Het is hoog tijd het oude spreidingsbeleid van de overheid in ere te herstellen.


De Amsterdamse metro. De gemeente wil een nieuwe lijn naar Schiphol. Beeld ANP / Joris van Gennip

De Amsterdamse metro. De gemeente wil een nieuwe lijn naar Schiphol.Beeld ANP / Joris van Gennip

Terwijl het formeren van een nieuw kabinet zich in slakkengang voortsleept zijn allerhande partijen al aan het voorsorteren op een nieuw kabinet. Amsterdam wil miljarden euro’s om een extra metrolijn naar het al zeer goed per spoor ontsloten Schiphol aan te leggen en ook Utrecht heeft het hoog in zijn bol door om een metro te vragen. Ze vinden het volstrekt logisch dat de rest van het land hier fors aan meebetaalt.

Ook al die mensen die in regio’s wonen ‘die er niet toe doen’ en waar het voorzieningenaanbod al jaren verschraalt door het rendementsdenken, wat de leefbaarheid onder druk zet. Of waar ze, als ze eens iets van infrastructuur willen, zelf maar het grootste deel moeten betalen, want het land is er zogenaamd weinig bij gebaat. Het schrijnendste voorbeeld is natuurlijk de Westerscheldetunnel, waaraan het Rijk geen cent bijdroeg en zelfs een half miljard winst op heeft gemaakt. Vreemd hoor dat Zeeuws-Vlaanderen een krimpgebied dreigt te worden.

We leven in een land waar bevolkingsprognoses geen voorspellingen maar ‘self-fulfilling prophecies’ zijn. Zo verwachten de befaamde economen Jacobs en Teulings massale werkloosheid, maar in het echt wordt er gevochten om mensen.

Neoliberale denken

De verzoeken vanuit Amsterdam en Utrecht passen nog steeds binnen het zogenaamde neoliberale denken dat sinds het aantreden van Thatcher en Reagan in de jaren tachtig overheerst. Dit denken gaat er vanuit dat markten betere keuzen maken dan overheden en concurrentie het beste in mensen en bedrijven naar boven haalt. En dat steden internationaal met elkaar concurreren waarbij schaal van groot belang is. Ook de opzet van de verdeling van de miljarden uit het groeifonds als een soort competitie tussen lagere overheden ademt dit denken. Voor dit spel zijn de grote steden heel wat beter toegerust, zoals uit de eerste toezeggingen blijkt. Ook lobby’s hebben blijkbaar baat bij schaalvoordelen. De randstedelijke bevoordeling bij het verdelen van cultuursubsidies was nog schaamtelozer.

Spreiding van kennis, macht en inkomen was ooit het uitgangspunt van het Nederlandse beleid. Ook ruimtelijk voerden we in de jaren zestig en zeventig een spreidingsbeleid. Zo kwamen de PTT en de studiefinanciering in Groningen terecht en de universiteit van Maastricht en delen van het CBS (Heerlen) in Limburg. Dat de PTT-directie zich veelvuldig per vliegtuig naar Den Haag verplaatste en er nooit ging wonen was wellicht een teken aan de wand, want het spreidingbeleid heeft plaats gemaakt voor een rigoureus concentratiebeleid.

De keuze van opeenvolgende kabinetten om alle groei te concentreren in de Randstad heeft de scheve verdeling van bedrijven en woningen in de hand gewerkt. Zo’n ‘alle ballen op Amsterdam’-beleid was goed voor de BV Nederland, en dus voor ons allemaal. Maar dat laatste is niet meer zo duidelijk. Voor de gemeenschap waardevolle voorzieningen gaan ten onder, doordat ze zichzelf niet volledig kunnen bedruipen of omdat schaalvergroting zogenaamd efficiënter zou zijn.

Gasopbrengsten

Leg dat maar eens uit in Groningen, waar ze volgens de Rekenkamer zelf 1 procent van de gasopbrengsten kregen en West-Nederland 88 procent. Waar huizen leeg staan, terwijl in de Randstad woekerprijzen worden gevraagd. Inmiddels betaal je voor een vierkante meter grond in Amsterdam Centrum ongeveer 200 keer zo veel als dezelfde meter in Oost-Groningen. Dat voelen de onderwijzers en politieagenten, want voor hen is er nauwelijks meer plaats in de stad.

Het is best wonderlijk dat investeringen zo sterk gericht zijn op een gebied waarvan het niet de vraag is óf het onder water verdwijnt, maar wannéér, terwijl de inschatting daarvan steeds weer naar voren wordt bijgesteld. Eén van de dringendste adviezen van de klimaattop in Glasgow is om na te denken over een ander economisch model waar groei niet langer centraal staat. ‘Brede welvaart’ is een logische kandidaat, iets waarop de regio overigens beter scoort dan de Randstad.

Het valt te hopen dat het nieuwe kabinet anders gaat denken over de ruimtelijke rechtvaardigheid van overheidsinvesteringen. Niet meer alleen daar investeren waar volgens rekenmodellen die op groei zijn gericht per saldo de meeste mensen er baat bij hebben. Want dan belandt alles in de grote steden. Dit versterkt slechts de tweedeling tussen Randstad en regio. ‘Gelijke kansen voor iedereen’ is een beter vertrekpunt. Juist de coronacrisis en Glasgow bieden uitkomsten om ons ruimtelijk beleid eens goed tegen het licht te houden.

Een kabinet dat oog houdt op de ruimtelijke uitwerking van de optelsom van sectorale investeringsbeslissingen is dan ook essentieel. Dat is overigens ook puur politiek eigenbelang, want in heel Europa tiert het populisme welig in regio’s die zich vergeten voelen. Het is wenselijk en rechtvaardig dat het kabinet werk maakt van ontwikkelings- en ontplooiingsmogelijkheden in het hele land.

Regionaal beleid moet meer zijn dan een doekje voor het bloeden.

Evert Meijers is universitair hoofddocent geografie en planologie, Universiteit Utrecht.
Ton van Rietbergen is universitair docent economische geografie, Universiteit Utrecht.

Bron: Volkskrant

Opmerkingen (er zijn nog geen reacties)